Anticonceptie

Als verloskundigen kunnen we je veel vertellen over anticonceptie. Voor als je nog (even) niet of niet meer zwanger wilt worden. Of je cliënt van ons bent of niet, je bent van harte welkom voor een anticonceptieconsult en het plaatsen en verwijderen van een spiraaltje. 

De eerste menstruatie kan al snel na de bevalling weer op gang komen. Het kan ook nog maanden wegblijven. Ongeveer 2 weken voordat je ongesteld wordt, vindt de eisprong plaats. Daardoor kun je al vruchtbaar zijn zonder dat je het weet. Als je geen borstvoeding geeft, kun je al vanaf 3 weken na de bevalling weer vruchtbaar zijn.

Anticonceptiezorg

Binnen onze praktijk is Nathalie gespecialiseerd in het plaatsen en verwijderen van spiralen en het Implanon NXT-anticonceptiestaafje. Zij geeft je graag persoonlijk advies over welke vorm van anticonceptie het beste bij jou past.

Je kunt ook bij haar terecht voor een controle of voor het verwijderen van een spiraal of staafje. Hiervoor hoef je geen cliënt van onze praktijk te zijn.

Meer informatie over het plaatsen, controleren en verwijderen van spiralen en het anticonceptiestaafje vind je hier.

Na je zwangerschap
Natuurlijke methoden
Hormonale methoden
In de baarmoeder
Barrièremethoden

Vruchtbaarheid na je zwangerschap

 

De eerste menstruatie kan al snel na de bevalling weer op gang komen. Het kan ook nog maanden wegblijven. Ongeveer 2 weken voordat je ongesteld wordt, vindt de eisprong plaats. Daardoor kun je al vruchtbaar zijn zonder dat je het weet. Als je geen borstvoeding geeft, kun je al vanaf 3 weken na de bevalling weer vruchtbaar zijn.

Anticonceptie bij borstvoeding
Het geven van borstvoeding vermindert je vruchtbaarheid. Dit komt doordat het drinken van je baby aan de borst de groei van eicellen remt. Met de Lactatie Amenorroe Methode kun je de eerste 5-6 maanden borstvoeding zelfs als anticonceptiemethode gebruiken.

Belangrijk is dat je aan de volgende voorwaarden voldoet:

  • Je baby drinkt volledig aan de borst én heeft overdag niet meer dan 4 uur pauze tussen voedingen én heeft in de nacht niet meer dan één keer 5 uur tussen de voedingen.
  • Je baby drinkt alleen aan de borst en krijgt geen gekolfde melk (bijvoorbeeld wanneer je weer gaat werken).
  • Je baby krijgt geen bijvoeding, zoals kunstvoeding of vaste hapjes.
  • Jij hebt na het stoppen van het bloeden na de bevalling nog geen menstruatie gehad.

Als je aan al deze voorwaarden voldoet is deze methode in de eerste 4 maanden theoretisch 99,7% en bij 5-6 maanden 97% betrouwbaar. Bedenk goed of je aan deze voorwaarden kunt en wilt voldoen: een slapende baby maak je immers niet graag wakker. Ook als je ondanks volledige borstvoeding weer gaat menstrueren, is deze methode helaas niet geschikt voor jou.

Aanvullende anticonceptie
Wil je toch liever aanvullende hormonale anticonceptie gebruiken? Dan is het advies een methode te kiezen met alleen het hormoon progestageen, zoals de minipil, prikpil, implantatiestaafje of hormoonspiraal. Oestrogenen uit de gewone pil, ring of pleister hebben mogelijk invloed op de hoeveelheid borstvoeding die je aanmaakt (niet op de kwaliteit). Je kunt natuurlijk ook kiezen voor alle hormoonvrije opties, zoals het koperspiraal of condooms.

Anticonceptie bij kunstvoeding
Als je kunstvoeding geeft kun je na 3 weken alweer een eisprong hebben. Wil je je zelf beschermen tegen zwangerschap, dan zijn er diverse mogelijkheden.

Natuurlijke methoden

 

Periodieke onthouding
De periodieke onthouding is een anticonceptiemethode waarbij je uitgaat van je eigen menstruatiecyclus. Je hebt dan geen seks tijdens jouw vruchtbare periode of je gebruikt barrièremiddelen. Elke maand heb je vruchtbare en niet vruchtbare dagen. De meeste vrouwen zijn vruchtbaar in de 5 dagen voor de eisprong tot en met 2 dagen erna.

Voordelen

  • Je hebt zelf controle over de toepassing. 

  • Geen hormonen, je natuurlijke menstruatiecyclus blijft behouden. 

  • Zonder recept toe te passen.

Nadelen

  • Niet erg betrouwbaar. 

  • Je bent dagelijks met anticonceptie bezig. 

  • Het precieze moment van de eisprong is soms moeilijk vast te stellen, zeker wanneer je een onregelmatige cyclus hebt. 

Coïtus interruptus
Letterlijk betekent dit: onderbroken geslachtsgemeenschap. Hierbij wordt de penis teruggetrokken uit de vagina voordat de zaadlozing(ejaculatie) plaats vindt. Echt betrouwbaar is deze methode niet. Komt er zgn. voorvocht’ afkomstig uit de klieren van Cowper in de vagina, dan kan dit toch tot zwangerschap leiden, aangezien dit voorvocht ook al actieve zaadcellen kan bevatten. Deze methode wordt ook wel genoemd: “Voor het zingen de kerk uit!”  

Voordelen

  • Je hebt zelf controle over de toepassing. 

  • Geen hormonen, je natuurlijke menstruatiecyclus blijft behouden. 

  • Zonder recept toe te passen.

Nadelen

  • Niet betrouwbaar: in ongeveer 27% van de gevallen ontstaat er toch een zwangerschap. 
  • De seksuele gemeenschap moet onderbroken worden. 
  • Deze methode vraagt veel controle en zelfbeheersing en dat is moeilijk als je seksueel opgewonden bent.

Temperatuurmethode 
Bij de temperatuurmethode stel je je vruchtbare dagen vast. Na de eisprong stijgt je lichaamstemperatuur binnen één tot twee dagen. Deze verhoging duurt voort tot de volgende menstruatie. Wanneer je lichaamstemperatuur (‘s morgens gemeten) halverwege de cyclus vier achtereenvolgende dagen 0,3 à 0,5 ºC hoger is dan de zes dagen daarvoor, mag je ervan uitgaan dat je in een veilige periode zit. Bij deze methode kan dus pas achteraf het moment van de eisprong worden vastgesteld. Men dient eerst gedurende drie maanden dagelijks de temperatuur te meten en dit te noteren om het eigen ritme te kunnen vaststellen.

Voordelen

  • Je hebt zelf controle over de toepassing.
  • Geen hormonen, je natuurlijke menstruatiecyclus blijft behouden. 

Nadelen

  • Niet heel betrouwbaar. Als je je niet lekker voelt, weinig slaap hebt gehad, last hebt van stress, of alcohol of medicijnen hebt gebruikt, kan dit invloed hebben op je lichaamstemperatuur. Ongeveer 10% van de vrouwen wordt toch zwanger. 
  • Alleen toe te passen wanneer je een regelmatige cyclus hebt.
  • Je bent dagelijks met anticonceptie bezig.

Methode volgens Billings
Vaginale afscheiding verandert tijdens je cyclus. Rond de eisprong wordt de afscheiding meer doorzichtig. Het lijkt dan op rauw eiwit. Als je het tussen twee vingers pakt, kun je het uit elkaar trekken als een draadje. De productie van het cervixslijm houdt abrupt op na de eisprong. Je moet dan nog een dag wachten om niet alsnog zwanger te kunnen raken. 

Voordelen

  • Je hebt zelf controle over de toepassing. 

  • Geen hormonen; je natuurlijke menstruatiecyclus blijft behouden. 

  • Geen bijwerkingen.

Nadelen

  • Niet erg betrouwbaar. 11 tot 34% van vrouwen wordt met deze methode toch zwanger.
  • Het is best moeilijk om je afscheiding goed te beoordelen. 
  • Je bent dagelijks met anticonceptie bezig.

Natural Family Planning (NFP) / Sensiplan
Van de natuurlijke methoden is de methode die bekend staat als NFP (Natural Family Planning), de meest betrouwbare. Volgens de Pearl Index heb je met Sensiplan, mits je het correct gebruikt, 0,4% kans op een zwangerschap. De theoretische verwachting komt in de praktijk neer op 1,8% kans op een zwangerschap. NFP bestaat uit een combinatie van temperatuurmeting, de Billingsmethode en het waarnemen van veranderingen van de baarmoedermond.

Voordelen

  • Je krijgt inzicht in je cyclus wat helpt om een zwangerschap te voorkomen of om juist te herkennen wanneer je vruchtbaar bent.  

  • Geen hormonen; je natuurlijke menstruatiecyclus blijft behouden. 

  • Geen bijwerkingen.

Nadelen

  • Bij NFP moet je alle drie de factoren nauwgezet volgen en noteren. Discipline is dus noodzakelijk. 
  • Je bent dagelijks met anticonceptie bezig. 
  • Je kunt je menstruatie niet uitstellen voor bijv. een vakantie. 

Cyclustrackers
Het is mogelijk om met behulp van een cyclustrackers je menstruatie, vruchtbare dagen en ovulatie te voorspellen. Voorbeelden van cyclustrackers zijn Ladycomp en Daysy. Ladycomp heeft een zekerheid heeft van 99,3% oftewel een Pearl-Index van 0,7 en een praktische betrouwbaarheid van (Pearl-lndex) 3,6. Dit betekent dat uiteindelijk 36 van de 1000 vrouwen alsnog zwanger raken bij gebruik van de Ladycomp als anticonceptiemethode.

Voordelen

  • Je krijgt inzicht in je cyclus wat helpt om een zwangerschap te voorkomen of om juist te herkennen wanneer je vruchtbaar bent.  

  • Geen hormonen; je natuurlijke menstruatiecyclus blijft behouden. 

  • Geen bijwerkingen.

Nadelen

  • Discipline is noodzakelijk in het dagelijks meten van je temperatuur.  

  • Je bent dagelijks met anticonceptie bezig.  

  • Je kunt je menstruatie niet uitstellen voor bijv. een vakantie. 

Hormonale methoden

 

Anticonceptiepil
De anticonceptiepil is een klein pilletje dat hormonen aan het lichaam afgeeft. Meestal wordt met ‘de pil’ de combinatiepil bedoeld, die zo heet omdat deze pil twee verschillende hormonen – oestrogeen en progestageen – bevat. De minipil bevat alleen progestageen en is daarom geen combinatiepil. De hormonen in de pil voorkomen een eisprong. Daarnaast wordt het slijm in de baarmoederhals dikker waardoor zaadcellen hier minder goed doorheen kunnen. Ook zorgen de hormonen ervoor dat een bevrucht eitje zich niet in de baarmoederwand kan innestelen.  

Combinatiepil
De pil neem je gedurende 3 weken dagelijks rond hetzelfde tijdstip in en vervolgens heb je 1 pilvrije week. Bij goed gebruik is de pil meer dan 99% betrouwbaar.  

Het gebruik van de combinatiepil kan voor jou een goede keuze zijn als je: 

  • geen borstvoeding geeft. 
  • dagelijks aan de pil wilt en kunt denken. 
  • invloed wilt uitoefenen op je maandelijkse bloedingen (mogelijkheid om te verschuiven)

Voordelen

  • Controle over je menstruatie: je kunt je menstruatie verschuiven of overslaan 

  • Minder pijn en minder bloedverlies tijdens je menstruatie 

  • Je kunt de pil doorslikken en je menstruatie overslaan 

Nadelen

  • Grotere kans op trombose 

  • Bijwerkingen als stemmingwisselingen, verminderd libido, gevoelige of pijnlijke borsten, puistjes (acne), hoofdpijn, misselijkheid en buikpijn, doorbraakbloedingen in de eerste maanden en gewichtstoename door tijdelijk vasthouden van vocht. 

  • Je moet de pil dagelijks stipt innemen met een maximale marge van 12 uur 

Minipil  
De minipil die het meest wordt voorgeschreven is de Cerazette. De minipil is een anticonceptiepil die alleen een progestageen hormoon afgeeft. De minipil slik je elke dag op hetzelfde tijdstip. Er is geen pilvrije week: je last dus geen stopweek in. Bij goed gebruik is deze pil meer dan 99% betrouwbaar. 

Het gebruik van de minipil kan voor jou een goede keuze zijn als je: 

  • borstvoeding geeft en aanvullende, betrouwbare anticonceptie wenst. 
  • de minipil elke dag wilt en kunt slikken. 
  • het niet erg vindt dat de bloedingen (zeker in het begin) onregelmatig of onvoorspelbaar zijn en je menstruatie soms vermindert of zelfs stopt. 

Voordelen

  • Betrouwbaar, mits goed ingenomen 

  • Kan in combinatie met borstvoeding  

Nadelen

  • Dagelijks innemen op een vast tijdstip 

  • Onregelmatige bloedingen 

Anticonceptiepleister
In Nederland bekend onder de naam Evra. De anticonceptiepleister is een dunne, flexibele, pleister. Het geeft de hormonen oestrogeen en progestageen af. De pleister moet elke week worden vervangen. Bij goed gebruik is de pleister meer dan 99% betrouwbaar. 

Het gebruik van de anticonceptiepleister kan voor jou een goede keuze zijn als je: 

  • geen borstvoeding geeft. 
  • één keer per week aan anticonceptie wilt of kunt denken. 
  • het niet vervelend vindt een pleister op je huid te plakken die soms zichtbaar is. 
  • invloed wilt uitoefenen op je maandelijkse bloedingen (mogelijkheid om te verschuiven). 
  • BMI niet hoger is dan 30. 

Voordelen

  • Controle over je menstruatie: je kunt je menstruatie verschuiven of overslaan 

  • Makkelijk in gebruik: je mag er mee douchen, zwemmen en sporten. Water en zweet vormen geen probleem.  

Nadelen

  • Grotere kans op trombose 

  • Bijwerkingen als hoofdpijn, misselijkheid en gevoelige borsten 

  • Kan soms zichtbaar zijn 

Anticonceptiering
In Nederland bekend onder de naam Ornibel of NuvaRing. De anticonceptiering is een zachte, flexibele, kunstof ring van zo’n 5 cm groot. Je brengt de ring zelf in de vagina in; vergelijk het met het inbrengen van een tampon.  

Het gebruik van de anticonceptiering kan voor jou een goede keuze zijn als je: 

  • geen borstvoeding geeft. 
  • één keer per maand aan anticonceptie wilt of kunt denken. 
  • het niet vervelend vindt om de ring zelf in de vagina in te brengen. 
  • invloed wilt uitoefenen op je maandelijkse bloedingen (mogelijkheid om te verschuiven). 

Voordelen

  • Controle over je menstruatie: je kunt je menstruatie verschuiven of overslaan 

  • Makkelijk in gebruik: je voelt niets van de ring en hij kan er niet zomaar uitvallen. Hierdoor kun je gewoon gaan zwemmen of sporten. 

  • Een laag gedoseerd hormonaal voorbehoedsmiddel.  

Nadelen

  • Grotere kans op trombose 

  • Grotere kans op een vaginale schimmelinfectie (candida) 

  • Bijwerkingen als gewichtstoename, neerslachtig gevoel, verminderd libido.  

Anticonceptiestaafje
In Nederland bekend onder de naam Implanon NXT. Het hormoonstaafje is zo groot als een lucifer. Een verloskundige of huisarts brengt onder lokale verdoving het staafje in de binnenkant van je bovenarm in. Deze kan daar twee tot drie jaar blijven zitten. Dit is afhankelijk van je BMI. Het staafje geeft dagelijks een progestageen hormoon af aan je lichaam. Deze methode is meer dan 99% betrouwbaar.

Het hormoonstaafje kan voor jou een goede keuze zijn als je: 

  • borstvoeding geeft en betrouwbare anticonceptie wenst. 
  • één keer in de twee tot drie jaar aan anticonceptie wilt of kunt denken. 
  • het niet vervelend vindt dat het staafje een litteken van 4 mm achterlaat na het verwijderen. 
  • het niet erg vindt dat bloedingen onvoorspelbaar zijn en je menstruatie vermindert of zelfs stopt.

Voordelen

  • Een laag gedoseerd hormonaal voorbehoedsmiddel.  

  • Zeer betrouwbare vorm van anticonceptie (>99%). 

  • Je gaat minder vaak menstrueren of menstrueert helemaal niet meer.  

  • Je partner heeft geen last tijdens het vrijen gezien het staafje in je arm is geplaatst. 

Nadelen

  • Geen stopweek. Dit betekent dat je zelf geen invloed kunt uitoefenen op de timing van je menstruatie. 

  • Bijwerkingen als gewichtstoename, hoofdpijn, gevoelige of pijnlijke borsten en onregelmatige bloedingen. 

Prikpil
De prikpil is een hormooninjectie met een progestageen hormoon. Daarvoor moet je één keer in de drie maanden naar de huisarts. De prikpil is voor meer dan 99% betrouwbaar. Als je stopt kan het soms een jaar duren voordat je weer zwanger kunt worden, maar gemiddeld ben je weer vruchtbaar na zo’n drie maanden. 

De prikpil kan voor jou een goede keuze zijn als je: 

  • borstvoeding geeft en aanvullende, betrouwbare anticonceptie wenst. 
  • het niet erg vindt om één keer in de drie maanden een prik te halen. 
  • het niet erg vindt dat je menstruatie vermindert of zelfs stopt. 

Voordelen

  • Je hoeft maar één keer in de drie maanden aan anticonceptie te denken. 

  • Zeer betrouwbare vorm van anticonceptie (>99%). 

Nadelen

  • Grotere kans op trombose. 

  • Als je stopt met de prikpil kan het 6 tot 12 maanden duren voordat je weer ongesteld wordt. Dus kan het ook zo lang duren voordat je weer vruchtbaar bent en zwanger kunt worden. 

  • Je hebt geen stopweek met de prikpil. Dat betekent wel dat je geen invloed hebt op je menstruatie. 

  • Bijwerkingen als vocht vasthouden, onregelmatige bloedingen, hoofdpijn, pijnlijke borsten, acné en lichte somberheid.  

In de baarmoeder

 

Hormoonspiraal
Een hormoonspiraal is een kunststof ankertje van ongeveer 30 mm lang. Het spiraaltje wordt in de baarmoeder geplaatst door een verloskundige of arts. Hier geeft het een kleine hoeveelheid van het hormoon progestageen af. Zaadcellen komen moeilijker door het slijm van de baarmoedermond en een bevruchte eicel kan zich niet nestelen in het baarmoederslijmvlies. Een hormoonspiraal is gedurende 5, 6, of 8 jaar werkzaam tegen zwangerschap, afhankelijk van het merk.

De hormoonspiraal kan voor jou een goede keuze zijn als je: 

  • borstvoeding geeft en aanvullende, betrouwbare anticonceptie wenst. 
  • je het geen probleem vindt om voor zowel voor het plaatsen als verwijderen/vervangen op consult bij een verloskundige of arts te gaan. 
  • je tijdens menstruaties veel buikpijn hebt en/of veel bloed verliest. 
  • het niet erg vindt dat je menstruatie vermindert of zelfs stopt.

Voordelen

  • Je hoeft jarenlang niet aan anticonceptie te denken.
  • Zeer betrouwbare vorm van anticonceptie (>99%).
  • Geleidelijke en lokale hormoonafgifte in de baarmoeder. De hoeveelheid hormonen in het bloed blijft relatief laag.
  • De vruchtbaarheid herstelt zich snel na verwijderen van het spiraaltje. 
  • Lichtere menstruaties of zelfs het geheel stoppen van de menstruatie.  

Nadelen

  • Je hebt geen invloed op je menstruaties. 

  • De eerste 3–6 maanden na plaatsing kunnen onregelmatige of langdurige (lichte) bloedingen optreden. 

  • Bijwerkingen zoals hoofdpijn, vaginale schimmelinfecties, libidoverlies, pijnlijke borsten, stemmingswisselingen en acné kunnen optreden. Deze klachten verdwijnen vaak na verloop van tijd. 

Koperspiraal
Een koperspiraal is een stukje plastic in de vorm van een ‘T’ of hoefijzer, met daaromheen een koperdraadje. Het wordt in de baarmoeder geplaatst door een verloskundige of arts. Het koper maakt zaadcellen inactief, zodat er geen bevruchting plaatsvindt. Met een koperspiraal ben je 5 of 10 jaar (afhankelijk van welk type je kiest) beschermd tegen zwangerschap. Het koperspiraaltje zorgt er ook voor dat een eicel zich niet kan innestelen in de baarmoeder, mocht er toch een bevruchting optreden. Dit maakt dat de koperspiraal ook werkt als ‘morning after spiraal’ wanneer het geplaatst wordt binnen 5 dagen na onveilige seks.

De koperspiraal kan voor jou een goede keuze zijn als je:

  • borstvoeding geeft en aanvullende, betrouwbare anticonceptie wenst.
  • je het geen probleem vindt om voor zowel voor het plaatsen als verwijderen/vervangen op consult bij een verloskundige of arts te gaan.
  • je tijdens menstruaties geen extreme buikpijn hebt en weinig tot een normale hoeveelheid bloed verliest.
  • het niet erg vindt dat je geen invloed hebt op je menstruatie en je menstruatie mogelijk iets heftiger verloopt qua buikpijn en bloedverlies.

Voordelen

  • Hormoonvrij, dus geen invloed op de stemming, libido of andere hormonale bijwerkingen. 
  • Je hoeft jarenlang niet aan anticonceptie te denken.
  • Na het verwijderen ben je meteen weer vruchtbaar.
  • Zeer betrouwbare vorm van anticonceptie (>99%).  

Nadelen

  • Menstruaties kunnen heftiger verlopen en langer duren.
  • Er kunnen tussentijdse krampen of bloedverlies buiten de menstruaties om optreden.
  • Je hebt geen invloed op je menstruaties.  

Barrièremethoden

 

De bekendste barrièremethode is het condoom; een dun rubberen hoesje dat om de penis wordt gedaan vóór het vrijen. Daarnaast zijn er het vrouwencondoom en het pessarium.  

Het meest bekend is het mannencondoom. Bij goed gebruik is de betrouwbaarheid van het condoom ongeveer 98%. 

Het (tijdelijk) gebruik van een condoom kan voor jou een goede keuze zijn als je: 

  • borstvoeding geeft en aanvullende anticonceptie wilt. 
  • voorkeur hebt voor een hormoonvrije anticonceptiemethode. 
  • als je je (ook) wilt beschermen tegen seksueel overdraagbare aandoeningen (soa’s).

Voordelen

  • Hormoonvrije anticonceptiemethode
  • Bescherming tegen seksueel overdraagbare aandoeningen (soa’s)

Nadelen

  • Kan lekken/scheuren 
  • Kan verkeerd aangebracht worden
  • Kan een verminderd lustgevoelens geven door wrijving van het barrièremiddel
  • Kan eenmalig gebruikt worden
  • Het voorspel moet onderbroken worden om het condoom aan te brengen